انواع بارکد: EAN-13، UPC، QR و DataMatrix چه فرقی دارند؟

همه خط‌های سیاه‌وسفید روی بسته‌بندی یک چیز نیستند. انتخاب نوع اشتباه بارکد یعنی اسکنر نمی‌خواند، سامانه مودیان رد می‌کند، یا اطلاعاتی که لازم دارید اصلاً در بارکد جا نمی‌شود.

بارکدها دو خانواده بزرگ دارند: یک‌بعدی (خطی) و دوبعدی (ماتریسی).

بارکدهای یک‌بعدی (خطی)

اینها همان خط‌های عمودی آشنا هستند. فقط یک عدد یا یک رشته کوتاه را نگه می‌دارند.

EAN-13 — استاندارد فروشگاهی ایران و جهان

۱۳ رقم، رایج‌ترین بارکد کالای مصرفی. سه رقم اول کشور عضویت شرکت را نشان می‌دهد (ایران: ۶۲۶)، بعد پیشوند شرکت، بعد کد کالا و در آخر یک رقم کنترل.

کجا استفاده می‌شود: تقریباً هر کالایی که در سوپرمارکت می‌بینید. اگر تولیدکننده‌اید، این همان چیزی است که باید بگیرید — مراحلش را در راهنمای گرفتن بارکد رسمی GS1 نوشته‌ایم.

EAN-8 — نسخه کوتاه برای بسته‌های کوچک

۸ رقم. وقتی استفاده می‌شود که سطح بسته‌بندی برای EAN-13 جا ندارد؛ مثل آدامس، بسته‌های کوچک ادویه یا نمونه‌های آرایشی.

UPC-A — استاندارد آمریکای شمالی

۱۲ رقم. روی کالاهای وارداتی از آمریکا و کانادا می‌بینید. عملاً زیرمجموعه EAN است و بارکدخوان‌های امروزی هر دو را می‌خوانند.

Code 128 — برای کد داخلی و انبار

برخلاف EAN، می‌تواند حروف هم داشته باشد و طولش ثابت نیست. برای شماره سریال، کد قفسه، شماره بسته و برچسب‌های داخلی انبار عالی است، اما بارکد فروش عمومی نیست.

Code 39 — قدیمی و ساده

از Code 128 قدیمی‌تر و پرحجم‌تر است. هنوز در برخی سیستم‌های صنعتی و اموال سازمانی دیده می‌شود.

ITF-14 — بارکد کارتن

روی کارتن و بسته‌بندی حمل چاپ می‌شود، نه روی کالای تکی. اگر عمده‌فروشی می‌کنید، کارتن شما ITF-14 و کالای داخلش EAN-13 دارد.

GS1 DataBar — برای کالای وزنی و تازه

فشرده‌تر از EAN است و می‌تواند علاوه بر کد کالا، وزن و تاریخ انقضا را هم حمل کند. استاندارد جدید میوه، گوشت و محصولات تازه است. اگر ترازوی برچسب‌زن دارید، احتمالاً با این سروکار دارید — در راهنمای بارکد داخلی و وزنی کامل توضیح داده‌ایم.

بارکدهای دوبعدی (ماتریسی)

اینها به‌جای خط، از مربع‌های ریز استفاده می‌کنند و حجم اطلاعات بسیار بیشتری جا می‌دهند.

QR Code — لینک، پرداخت و اطلاعات

می‌تواند آدرس سایت، شماره تماس، اطلاعات پرداخت یا یک متن کامل را نگه دارد. با دوربین موبایل خوانده می‌شود و نیازی به بارکدخوان تخصصی ندارد.

کاربرد فروشگاهی: روی رسید برای نظرسنجی یا عضویت در باشگاه مشتریان، روی ویترین برای پرداخت، و روی برچسب برای باز کردن صفحه محصول.

DataMatrix — کوچک اما پرظرفیت

شبیه QR اما در ابعاد بسیار کوچک‌تر خوانده می‌شود. به همین دلیل در دارو، تجهیزات پزشکی و قطعات الکترونیکی استفاده می‌شود؛ جایی که سطح چاپ چند میلی‌متر است ولی باید شماره سریال و تاریخ انقضا هم ثبت شود.

PDF417 — اسناد و کارت‌ها

روی کارت شناسایی، بارنامه و بلیت دیده می‌شود. برای کالای فروشگاهی کاربرد ندارد.

کدام را انتخاب کنم؟

کاربرد شما	بارکد پیشنهادی
کالای بسته‌بندی‌شده برای فروش عمومی	EAN-13
بسته خیلی کوچک	EAN-8
کد داخلی، قفسه، شماره سریال	Code 128
کارتن و بسته حمل	ITF-14
میوه، گوشت، کالای وزنی	GS1 DataBar یا بارکد وزنی داخلی
دارو و کالای ریز	DataMatrix
لینک، پرداخت، باشگاه مشتریان	QR Code

یک نکته مهم درباره سامانه مودیان

سامانه مودیان فرمت‌های استاندارد GTIN را می‌پذیرد: GTIN-8، GTIN-12، GTIN-13 و GTIN-14. یعنی بارکدهای داخلی فروشگاهی و Code 128 اختصاصی خودتان در صورتحساب الکترونیکی پذیرفته نمی‌شوند و باید شناسه کالا را جداگانه تعیین کنید. اگر با خطای «بارکد نامعتبر» روبه‌رو شده‌اید، این مقاله دقیقاً همین را توضیح می‌دهد.

بارکدخوان من همه اینها را می‌خواند؟

نه لزوماً:

• اسکنرهای لیزری فقط بارکدهای یک‌بعدی را می‌خوانند. QR و DataMatrix را نمی‌بینند.
• اسکنرهای تصویری (2D) هر دو خانواده را می‌خوانند.
• دوربین موبایل با نرم‌افزار مناسب، هر دو را می‌خواند و برای فروشگاه‌های کوچک کاملاً کافی است.

اگر قصد خرید دارید، راهنمای انتخاب بارکدخوان را ببینید.

سؤالات متداول

QR بهتر است یا بارکد معمولی؟ هیچ‌کدام «بهتر» نیستند؛ کار متفاوتی می‌کنند. برای شناسایی کالا در صندوق، EAN-13 سریع‌تر و استانداردتر است. برای انتقال لینک و اطلاعات، QR.

چرا بارکد کالای وارداتی با ۶۲۶ شروع نمی‌شود؟ چون شرکت صادرکننده در کشور دیگری عضو GS1 شده. فهرست پیشوندهای کشورها را می‌توانید در پایگاه بارکد ببینید.

می‌توانم خودم EAN-13 بسازم؟ تصویرش را بله، با تولیدکننده بارکد. اما شماره‌ای که می‌سازید فقط برای استفاده داخلی معتبر است، نه برای فروش به فروشگاه‌های دیگر.

مرتبط

• چطور بارکد رسمی GS1 بگیرم؟
• بارکد داخلی و بارکد وزنی
• اتصال بارکدخوان به کامپیوتر